Tóc của con người có thể được phân loại theo hình dạng thành 2 kiểu: thẳng và xoăn. Lý do tóc có hình dạng khác nhau đến từ một trong những thành phần cấu trúc quan trọng của tóc — liên kết disulfide.
Liên kết disulfide là gì?
Là liên kết được hình thành bởi sự kết nối của một axit amin tên là cysteine, tồn tại với số lượng lớn trong lớp keratin bao quanh sợi tóc. Lượng cysteine liên kết với nhau để tạo thành các liên kết disulfide quyết định tóc thẳng hay xoăn. Hình dạng của tóc cũng liên quan đến hình dạng của nang tóc: nếu nang tóc tròn thì hình thành ít liên kết disulfide hơn và tóc có xu hướng thẳng; nếu nang tóc bầu dục thì hình thành nhiều liên kết disulfide hơn và tóc có xu hướng xoăn — càng nhiều liên kết disulfide thì tóc càng xoăn.
Vì liên kết disulfide là thành phần cấu trúc chính quyết định hình dạng của tóc, nên việc thay đổi hình dạng tóc — dù là duỗi tóc (làm thẳng tóc xoăn) hay uốn tóc (làm xoăn tóc thẳng) — đều dựa trên nguyên lý cốt lõi là thay đổi cách sắp xếp của các liên kết disulfide trong tóc.
Và đó chính là đặc tính của thuốc duỗi tóc và thuốc uốn tóc!
Các hóa chất chính được dùng trong sản phẩm duỗi và uốn tóc — chẳng hạn như hydrogen peroxide, guanidine hydroxide hay ammonium thioglycolate — đều có chức năng chính là phá vỡ các liên kết disulfide có sẵn trong tóc, làm mềm tóc để có thể tạo hình theo ý muốn: dùng lô cuốn để tạo lọn xoăn, hoặc dùng máy ép để làm thẳng. Sau khi giữ nguyên một thời gian, cysteine trong sợi tóc vừa được tạo hình sẽ hình thành lại thành các liên kết disulfide mới, cố định tóc theo hình dạng xoăn hoặc thẳng mới.
Tuy nhiên, thuốc duỗi và thuốc uốn chỉ thay đổi cấu trúc liên kết disulfide trong tóc một cách tạm thời — hiệu quả không vĩnh viễn — bởi mỗi sản phẩm có một thời hạn khác nhau. Ngoài ra, phần tóc mới mọc vẫn giữ nguyên cấu trúc liên kết disulfide ban đầu. Vì vậy, nếu bạn để tóc dài ra một thời gian, phần tóc mới mọc sẽ thẳng hoặc xoăn tự nhiên theo đúng cấu trúc tóc ban đầu của bạn.
Tuy nhiên, việc uốn hay duỗi thường xuyên và lặp đi lặp lại có thể làm hư tổn tóc, bởi cân bằng pH của tóc (độ axit-kiềm) bị xáo trộn, lớp biểu bì bên ngoài của tóc bị mở ra, phần lõi bên trong phồng lên và hình thành các lỗ nhỏ — khiến tóc nhạy cảm với độ ẩm và ánh nắng hơn bình thường, cuối cùng dẫn đến tóc khô và chẻ ngọn.
Để phòng ngừa hư tổn tóc, ngoài việc tránh uốn hay duỗi thường xuyên, bạn nên chọn dầu gội dịu nhẹ, dùng sản phẩm dưỡng mỗi lần sau khi gội, và cũng nên chọn sản phẩm có thành phần chống tia UV để bảo vệ tóc khỏi tổn hại do tia UV.
Xin cảm ơn Khoa Khoa học Dược phẩm và Công nghiệp Dược, Khoa Dược, Đại học Chulalongkorn; Everyday Cosmetics;
Bangkok: Đại học Chulalongkorn, 2001, tr. 164.
